ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΟΥΣΟΥΤΑΣ-ΘΑΝΑΣΟΥΛΑΣ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΟΥΣΟΥΤΑΣ-ΘΑΝΑΣΟΥΛΑΣ
 
 

 
 
ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

Καλή Χρονιά

Ναι η 1η Ιανουαρίου ήρθε και πέρασε και μια νέα χρονιά αρχίζει. Μια νέα χρονιά αρχίζει γιατί εμείς αυθαίρετα αποφασίσαμε να τοποθετήσουμε τη αρχή του χρόνο την ημέρα αυτή. Είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος χρειάζεται να έχει σημεία αναφοράς για διάφορα πράγματα στην ζωή του. Ένα από αυτά είναι η μέτρηση του χρόνου. Το ημερολόγιο.

Για να μπορέσει να μετρήσει τον χρόνο ο άνθρωπός χρειάστηκε να ορίσει μια αρχή για αυτόν. Την αρχή του χρόνου ο άνθρωπος πάντα την γιόρταζε με χαρά, αισιοδοξία και μεγαλοπρέπεια. Το έκανε αυτό γιατί θεωρούσε ότι κάθε νέα αρχή του έδινε την δυνατότητα να κάνει πράγματα που δεν είχε κάνει όλο το προηγούμενο διάστημα.

Η επιστημονική έρευνα έδειξε μέχρι στιγμής ότι η αρχαιότερη γιορτή Πρωτοχρονιάς είχε τελεστεί στην αρχαία Βαβυλώνα το 2000 π Χ περίπου. Βέβαια η πρωτοχρονιά αυτή δεν ήταν η 1η Ιανουαρίου αλλά η  πρώτη Νέα Σελήνη μετά την εαρινή ισημερία, η οποία συμβαίνει περίπου στις 21 Μαρτίου. Οι γιορτές των Βαβυλωνίων για την έλευση του νέου έτους ήταν γνωστές με το όνομα Ακίτου, αφιερωμένες στη νίκη του νέου θεού Μαρντούκ εναντίον της παλιάς θεάς Τιαμάτ και διαρκούσαν δέκα ή έντεκα ημέρες.

Όλα τα ημερολόγια έχουν επινοηθεί. Υπάρχει όμως ένας συνδετικός κρίκος και αυτός είναι η ύπαρξη κάποιου σημείου αναφοράς, όπως στο χριστιανικό ημερολόγιο, στο οποίο κεντρικό σημείο είναι η γέννηση του Ιησού. Συνδέονται, βέβαια και με αστρονομικά φαινόμενα, και ειδικά τον ήλιο και τη σελήνη ή τον συνδυασμό των κινήσεών τους. Η ημερολογιακή αρχή της χρονιάς ήταν διαφορετική πολλές φορές σε διάφορες εποχές.

Είναι φανερό ότι ο καθορισμός ενός γεγονότος-σημείου αναφοράς είναι πολύπλοκος, αλλά πάντα προϋποθέτει τη βούληση μιας εξουσίας για να επιβληθεί. Χωρίς να σημαίνει πάντα ότι αυτή η βούληση αρκεί για την καθιέρωση, αφού η αποδοχή ή η απόρριψή του επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες. Τα ημερολόγια μοιάζουν ουδέτερα, α-πολιτικά, αλλά σε τελευταία ανάλυση δεν είναι. Ο δεσμός ανάμεσα στον χρόνο και την όποια εξουσία είναι πολύ παλιός. «Έλαβε το ημερολόγιο…», έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι, όταν ήθελαν να πουν ότι κατέκτησαν κάποιος μια περιοχή.

Η καθιέρωση και η γενίκευση της 1ης Ιανουαρίου είναι σχετικά πρόσφατη. Ευρύτερα αποδεκτή έγινε μόλις τον προηγούμενο αιώνα και αμφισβητήθηκε αρκετές φορές. Δεν αντιστοιχεί σε κάποιο αστρονομικό φαινόμενο. Ούτε στα Χριστούγεννα που θα μπορούσε να αρχίζει να μετρά η νέα χρονιά. Παρ όλα αυτά, ως αρχή του πολιτικού έτους ίσχυε πριν από την καθιέρωση του παλιού Ιουλιανού ημερολογίου (μέσα 1ου π.Χ. αιώνα).

Το μόνο αστρονομικό γεγονός είναι ότι απλώς τότε η Γη βρίσκεται στο περιήλιο της τροχιάς της αλλά αυτό δεν φαίνεται να έχει παίξει ρόλο στην εξίσωση Πρωτοχρονιά=1 Ιανουαρίου. Οι ρίζες της καθιέρωσης βρίσκονται μάλλον στην αρχαία Ρώμη και ειδικά στο ημερολόγιο του Νουμά -διαδόχου του Ρωμύλου. Σε αυτόν αποδίδεται η προσθήκη του Ιανουαρίου στο δεκάμηνο τότε ρωμαϊκό ημερολόγιο. Γύρω στο 150 π.Χ. η έναρξη του ρωμαϊκού πολιτικού έτους θα τοποθετηθεί επισήμως κατά τον Ιανουάριο. Ίσως λόγω των καλενδών.

Παρά τις βαθιές ρίζες της η 1η Ιανουαρίου μόλις μετά τον 10ο αιώνα, βαθμιαία και αργόσυρτα, θα αρχίσει να καθιερώνεται στην Ευρώπη ως η αρχή του πολιτικού έτους. Όπως και να έχει πάντως εμείς την θεωρούμε σήμερα πρώτη ημέρα του χρόνου.

Καλή Χρονιά λοιπόν.

Σας ευχαριστώ για την επίσκεψή σας στο δικτυακό αυτό τόπο και ελπίζω να έχω ένα ηλεκτρονικό μήνυμα από εσάς.

Ιανουάριος 2019

.

 

 



 

 

 

 


 

 
 

 

ΜΗΝΥΜΑ
 

Το νέο βιβλίο του

ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΠΟΥΣΟΥΤΑ - ΘΑΝΑΣΟΥΛΑ

που εκδοθηκε από τις εκδόσεις ΙΔΕΟΤΟΠΟΣ